historia

Badania naukowe, które prowadzi od lat szef biura Marcin Zarówny, dotyczą ogólnie pojętego zagadnienia "Światło w architekturze sakralnej".
"Nie tylko w mojej prywatnej opinii, obiekty sakralne są najtrudniejszą w sztuce projektowej dziedziną architektury", mówi na potrzeby swej publikacji architekt Marcin Zarówny.
"Ze względu na ilość świątyń, architektura sakralna jest najrzadszą ze sztuk w pracy architekta. Tym samym niestety niewielu z nas ma okazję sprawdzić się i zaprojektować świątynie w ciągu całej swej kariery. Przede wszystkim jednak, wedle mnie, jest to najbardziej wymagająca ze sztuk w dorobku architekta. Pomimo, że obiekty sakralne w przeciwieństwie do wszystkich innych obiektów architektonicznych nie posiadają jako takiego układu funkcjonalnego (czasem, przestrzeń jest nawet jednym spójnym pomieszczeniem) to pomimo tego powinny oddawać przebywającemu w ich przestrzeni człowiekowi coś znacznie ważniejszego. Powinny generować w nim najbardziej ulotne odczucie. To, które będzie skłaniało do potrzeby znalezienia się w jego wnętrzu i wreszcie samej kontemplacji wyższego sensu bytu.

Operowanie światłem w renesansie. Katedra Santa Maria del Fiore (1418-1436r.) we Florencji (IT).
Każdy o to zapytany potwierdzi, że niektóre ze świątyń są po prostu, jak wiele innych, obiektami użyteczności publicznej - miejscami zebrań. Jednak wśród nich, wskaże też i te, które w trudny do sformułowania przez niego sposób robią wyjątkowe wrażenie. Oddziałują na najbardziej zaawansowany rodzaj ludzkiej wrażliwości. Są to te świątynie, które mają w sobie to prawdziwe, nieuchwytne "coś". Coś, co generuje najniezwyklejsze uczucie doznania wewnętrznego uniesienia i poczucia sensu swego bytu.
W swojej karierze zaprojektowałem i współprojektowałem parę kościołów. O ile wymogi inwestycji i potrzeby inwestorskie nie zawsze pozwalają w pełni realizować zamierzenia, to doświadczenie pozwala na zrozumienie zależności oddziaływania obiektu na przebywającego w jego wnętrzu człowieka. Praktyka pozwoliła mi wyodrębnić elementy jakie wpływają na oczekiwane oddziaływanie przestrzeni sakralnej. Wśród nich jest jeden z najważniejszych, lub być może najważniejszy ze wszystkich pozostałych.
W mojej pracy doktorskiej dowodzę, iż elementem tym jest światło. Ze względu na jego istotę jak i tak biologiczny jak i przede wszystkim psychotechniczny sposób oddziaływania to właśnie światło jest najdoskonalszym instrumentem oddziaływania na stan emocjonalny człowieka. Upraszczając, jest podstawą postrzegania rzeczywistości. Światło posiada podświadomie zakodowane konotacje z pojęciami "zrozumienia", "olśnienia" i "zbawienia". Wreszcie, bez względu na religię, pojęcia Boga. Długo trwający brak światła może wywołać stan niepokoju bądź depresji, zaś świadomie określone jego oddziaływanie wpłynie na poczucie samozadowolenia, a nawet emocjonalnego uniesienia".
Marcin Zarówny, architekt


Dorobek naukowy:
  • Wykłady w Instytucie Socjologii UG dla studentów II roku (2002)
    Temat I: "Makrostruktury. Relacje dyscyplinarne pomiędzy socjologią a architekturą i urbanistyką".
    Temat II: "Makrostruktury. Pojęcie jądra jako centralnego elementu wszelkiej konstrukcji wiążącej swe zewnętrze".
  • Publikacje:
    1. "Świątynie - ukoronowanie sztuki architektonicznej". Świątynie jako architektoniczne uosobienie wyrazu kultu Istoty Najwyższej stają się tym samym ukoronowaniem tej dziedziny sztuki. Ta niezwykła rola i znaczenie stanowi o wyjątkowości dzieła. (artykuł opublikowany w Przeglądzie Powszechnym, W-wa 2005)
    2. "Światło w architekturze sakralnej". Operowanie światłem w architekturze sakralnej ma zasadnicze znaczenie tak dla właściwego funkcjonowania przestrzeni świątynnej, jak i przede wszystkim dla określenia stopnia uświęcenia obszarów sacrum. (artykuł opublikowany w Przeglądzie Powszechnym, W-wa 2005)
    3. "Architektura sakralna", najtrudniejsza ze sztuk architektonicznych" (artykuł opublikowany w "Nowy Kurier - Verein zur Forderung Polnischer Luktur in Deutschland e.v.", Hamburg 2006).
    4. Wykład "Inżynieria w pojęciu projektu architektonicznego. Tworzenie projektu architektury sakralnej". Organizator: Linguacare International, dr Boleslaw Borzycki, Gdynia (2000).
    5. Wykład w ramach seminarium na temat "Interdyscyplinarne pojęcie inżynierii. Utwór - wytwór". Organizator: Linguacare International, dr Boleslaw Borzycki, Gdynia (2000).